Enerji verimliliği; yaşam standardını düşürmeden daha az enerji tüketilmesi anlamına gelir. Bu kapsamda binalarda Bina Enerji Performansı Yönetmeliği uygulanmaktadır. 2011’den itibaren yapılan tüm binalarda enerji performansının iyileştirilmesi zorunlu kılınmış, 2020’den sonra ise yeni binaların “yaklaşık sıfır enerji sınıfında” olması hedeflenmiştir.
Binalarda enerji verimliliğini artırmaya yönelik başlıca uygulamalar:
• Yalıtım: Dış duvar, çatı, pencere ve kapılarda kaliteli yalıtım ile ısı kayıplarının azaltılması.
• Mekanik Sistemler: Yoğuşmalı kombi, merkezi ısıtma, yenilenebilir enerji kaynaklarının (güneş, rüzgâr, termal) kullanımı.
• Havalandırma: Doğal havalandırmanın tercih edilmesi, cihazlarda kaçak ve boşta çalışma sürelerinin azaltılması.
• Soğutma: Klima kullanımında tasarruflu ayarlar (24 ℃) ve yalnızca gerekli durumlarda çalıştırma.
• Aydınlatma: Enerji tasarruflu sistemler ve A sınıfı elektrikli cihazların kullanılması.
• Mimari Tasarım: Binanın güneş alma süresi ve yönlendirmesinin dikkate alınması.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bu uygulamaları teşvik ve finansman ile desteklemekte, gelişen teknolojiye göre güncellemektedir.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2-Matolama uygulamasının Geri Dönüşümü
Isı yalıtımı (mantolama) yapılan binalarda maliyetin geri dönüşü, yatırımın sağladığı enerji tasarrufu sayesinde gerçekleşir. Yani yapılan harcama, azalan doğalgaz, elektrik veya yakıt giderleriyle zaman içinde kendini geri öder.
Isı Yalıtımının Maliyete Geri Dönüşü
Enerji Tasarrufu
o Isı yalıtımı ile %30–50 arasında enerji tasarrufu sağlanır.
o Bu da özellikle ısınma ve soğutma faturalarının ciddi şekilde düşmesi demektir.
Amortisman Süresi
o Ortalama bir apartman dairesinde yapılan ısı yalıtımı yatırımı 3 – 7 yıl arasında kendini geri öder.
o İklim bölgesi, bina tipi, kullanılan malzeme kalitesi ve yakıt türüne göre bu süre değişebilir.
o Örneğin, soğuk iklimdeki bir bölgede tasarruf daha fazla olacağı için geri dönüş süresi daha kısadır.- Ekonomik Kazanç
o Faturaların düşmesiyle birlikte hane bütçesinde önemli tasarruf sağlanır.
o Yalıtımlı bina daha az enerji tükettiği için hem ekonomik hem de çevresel fayda sunar. - Gayrimenkul Değeri
o Yalıtımlı binalar enerji kimlik belgesinde daha iyi sınıf alır.
o Bu da satış ve kiralama değerini artırır. - Uzun Vadeli Fayda
o Yalıtım sadece 3–7 yılda kendini amorti etmekle kalmaz, sonraki 20–25 yıl boyunca tasarruf sağlamaya devam eder.
Özetle: Isı yalıtımı için yapılan yatırım kısa vadede maliyeti karşılar, uzun vadede ise yüksek enerji tasarrufu, konfor ve bina değerinde artış olarak geri döner.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3-Isı Yalıtım Uygulamalarında İş Sağlığı ve Güvenliği
• Yüksekte çalışma riski: Çoğunlukla bina cephelerinde iskele veya sepetli vinç kullanılır. Bu yüzden en önemli konu düşme riskidir.
• Kişisel koruyucu donanım (KKD): Baret, emniyet kemeri, kaymaz ayakkabı, iş eldiveni ve gözlük kullanımı zorunludur.
• İskele güvenliği: Kurulumu yetkin kişilerce yapılmalı, periyodik kontrolleri düzenli olmalıdır.
• Elektrik ve ekipman güvenliği: Elektrikli el aletleri topraklı prizlerde kullanılmalı, kablolar açıkta bırakılmamalıdır.
• Malzeme taşıma ve depolama: Yalıtım levhaları, yapıştırıcılar ve kimyasal malzemeler uygun koşullarda saklanmalı, taşınırken düşme/yaralanma riskine karşı önlem alınmalıdır.
• Yangın ve kimyasal riski: Kullanılan yapıştırıcı ve sıvalarda solvent veya yanıcı maddeler olabilir. Yangın söndürme ekipmanları hazır bulundurulmalıdır.
• Eğitim ve gözetim: Çalışanlara yüksekte çalışma eğitimi, iş güvenliği eğitimi verilmelidir. İş güvenliği uzmanı tarafından denetlenmelidir.
Yasal Çerçeve – Kanun ve Yönetmelikler
Isı yalıtım işlerinde 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu temel alınır. Bu kanun ve ilgili yönetmelikler şunları içerir:
1. 6331 Sayılı İSG Kanunu
o İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
o Risk değerlendirmesi yapmak, eğitim vermek ve KKD temin etmek zorundadır.
o İş kazalarını önlemek için gerekli teknik ve organizasyonel tedbirleri almak şarttır.
2. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği
o Şantiye düzeni, iskele kurulumu, yüksekte çalışma güvenliği, düşmeye karşı koruma sistemleri.
3. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
o İskele, vinç, merdiven gibi ekipmanların periyodik kontrolleri.
4. Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik
o Çalışanlara uygun KKD’nin ücretsiz verilmesi ve kullandırılması.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Enerji Kimlik Belgesi Hakkında
1. 5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve Madde 7/F-1/d
• Bu kanunun 7/F-1/d maddesi, enerji kimlik belgesini zorunlu kılmış ve uygulamaya ilişkin usul ve esasların "Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği" kapsamında düzenleneceğini belirtmiştir.
• Kanun açıkça, "Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle" ilgili hususların belirleneceğini ifade etmektedir.
2. 1 Ocak 2011 ve “50 m² üzeri inşaat alanı” şartı
• Enerji Kimlik Belgesi (EKB), 1 Ocak 2011 itibarıyla yapı ruhsatı alan “yeni binalar” için iskan ruhsatı aşamasında kesinlikle zorunlu hale gelmiştir. Bu, Resmi Gazete'deki Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği'nin Geçici 4. maddesinde yer almaktadır.
• Genel uygulamada, 50 m²'yi aşan binalarda EKB zorunluluğu bulunmaktadır. Özetle, 50 m²'nin altındaki yapılar (örneğin tek odalı küçük depolar vb.) muaf tutulur.
3. Enerji Kimlik Belgesinde Bulunması Gereken Bilgiler
• EKB, binanın enerji ihtiyacı, yalıtım özellikleri, ısıtma/soğutma sistemlerinin verimi ve enerji tüketim sınıflandırması gibi bilgileri asgari içerik olarak barındırmalıdır; bu husus Kanun ve Yönetmelik’te belirtilmiştir.
• Bahsettiğiniz şekilde bu bilgilerin Bakanlıklar tarafından yayımlanacak yönetmelikle detaylandırılacağı da mevzuatta mevcuttur.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği (BEP Yönetmeliği)
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu’na dayanarak hazırlanmış ve 5 Aralık 2008’de Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Daha sonra 1 Nisan 2010 tarihli değişikliklerle güncellenmiştir.
Bu yönetmeliğin amacı, binalarda enerji verimliliğini artırmak, enerji israfını önlemek, çevrenin korunmasına katkı sağlamak ve sera gazı salınımlarını azaltmaktır.
Yönetmeliğin Temel Özellikleri
1. Enerji Kimlik Belgesi (EKB) Zorunluluğu
o Yeni binalar için 1 Ocak 2011’den itibaren,
o Mevcut binalar için ise 2 Mayıs 2017’ye kadar EKB alma zorunluluğu getirilmiştir.
Bu belge, binanın enerji ihtiyacı ve tüketim sınıfını gösterir.
2. Enerji Performans Sınıfları
o A’dan G’ye kadar sınıflandırma yapılır.
o A = en verimli, G = en verimsiz.
o Yeni binalarda en düşük C sınıfı şarttır.
3. Isı Yalıtım Projesi
o TS 825 standardına göre ısı yalıtım projesi hazırlanması zorunludur.
o Bu proje, yapı ruhsatı aşamasında ilgili idareye teslim edilmek zorundadır.
4. Mekanik ve Elektrik Sistemler
o Isıtma, soğutma, havalandırma, aydınlatma sistemleri enerji verimliliğine uygun olmak zorundadır.
o Projeler bu yönetmeliğe uygun değilse yapı ruhsatı verilmez.
5. Alım, Satım ve Kiralamalarda EKB Şartı
o 2017’den sonra bina veya bağımsız bölümün satışı ya da kiralanmasında EKB’nin ibrazı zorunludur.
Yönetmeliğin Sağladığı Faydalar
• Enerji tüketiminin azaltılması,
• Yakıt maliyetlerinin düşmesi,
• Daha konforlu ve sağlıklı yaşam alanları,
• Karbon salınımının azaltılması,
Uzun vadede bina değerinin artması